Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi cari ilin 1 iyun tarixinədək saatlıq minimum əməkhaqqının tətbiqi ilə bağlı təkliflər hazırlayaraq aidiyyəti qurumlara təqdim etməyi planlaşdırır.

BAKU.WS-in məlumatına görə, bu təşəbbüs Dünya Bankı Qrupunun "Business Ready" hesabatında "İşçi qüvvəsi" indikatoru üzrə nəzərdə tutulan islahatlarla uyğunluq təşkil edir.

Həmin istiqamətdə həyata keçiriləcək təkmilləşdirmələr və kommunikasiya strategiyası 2025-ci il üçün Yol Xəritəsinə daxil edilib və Biznes mühiti və beynəlxalq reytinqlər üzrə Komissiya tərəfindən təsdiqlənib.

Saatlıq minimum əmək haqqının tətbiqi, işçilərin gəlir səviyyəsini qorumağa kömək edə biləcək müsbət bir mexanizm kimi görünə bilər, lakin həm də bəzi çətinliklərə səbəb ola bilər. Aşağıda bu mexanizmin müsbət və mənfi təsirlərini müzakirə edəcəyik və dünyada belə bir təcrübə tətbiq edən ölkələrdən nümunələr təqdim edəcəyik.

Müsbət Təsirlər:

1. Əmək bazarının təkmilləşdirilməsi: Saatlıq minimum əmək haqqı, işçilərin əməkhaqqını dəqiq şəkildə müəyyən edərək daha şəffaf bir sistem yaradır. Bu, əmək bazarını tənzimləyərək, işçi qüvvəsinin daha səmərəli işləməsinə imkan yaradır.
2. Daha az iş saatı ilə daha çox gəlir: Bu sistem işçilərin iş saatlarını azaldaraq, onlara daha balanslı həyat tərzi və əlavə gəlir imkanları təqdim edə bilər.
3. Fərqli sahələrdə bərabərlik: Saatlıq minimum əmək haqqı, müxtəlif iş sahələrində işçilərin eyni səviyyədə maaş almasına kömək edə bilər.
4. İşçilərin motivasiyasının artırılması: Daha şəffaf bir əmək haqqı strukturu işçilərin daha motivasiyalı olmasına və məhsuldarlığının artmasına səbəb ola bilər.

Mənfi Təsirlər:

1. Kiçik müəssisələr üçün maliyyə yükü: Saatlıq minimum əmək haqqı yüksək olarsa, kiçik və orta müəssisələr üçün maliyyə yükü artar. Bu, bəzi iş yerlərinin bağlanmasına və ya işçi sayının azaldılmasına səbəb ola bilər.
2. İşsizlik riskinin artması: Saatlıq əmək haqqı yüksək olduğu halda, bəzi işəgötürənlər işçi sayını azaldar və ya avtomatlaşdırmaya daha çox investisiya qoyarlar.
3. Sahələr üzrə qeyri-bərabərlik: Saatlıq minimum əmək haqqı, bəzi sahələrdə yüksək tələbat və daha çox iş saatı tələb edən işlərə uyğun olmaya bilər. Bu, sektora görə qeyri-bərabərliyi artıra bilər.

Bir çox ölkə saatlıq minimum əmək haqqı tətbiq edir. Bu praktikanın üstünlükləri və çətinlikləri müxtəlif ölkələrdə fərqli şəkildə təzahür edə bilər.

ABŞ-də müxtəlif ştatlarda saatlıq minimum əmək haqqı fərqlidir. Federal səviyyədə minimum əmək haqqı təyin edilsə də, ştatlar öz tələblərinə uyğun olaraq bu məbləği artırmağa haqq sahibidir.

Kanada da saatlıq minimum əmək haqqını tətbiq edir. Hər bir əyalət öz minimum əmək haqqını təyin edir, beləliklə bölgələr arasında fərqliliklər mövcuddur.

Almaniya 2015-ci ildən etibarən saatlıq minimum əmək haqqı tətbiq etməyə başlayıb. Bu, ölkədəki sosial ədaləti artırmaq və işçilərin həyat şəraitini yaxşılaşdırmaq məqsədini güdür.

Fransada saatlıq minimum əmək haqqı "SMIC" olaraq bilinən sistemlə tənzimlənir və bu məbləğ hər il dövlət tərəfindən yenilənir.

Avstraliya saatlıq minimum əmək haqqını tətbiq edən digər ölkələrdən biridir. Bu ölkədə saatlıq minimum əmək haqqı yüksəkdir və buna uyğun olaraq işçilərin sosial təminatı da güclüdür.

Qeyd edək ki, Almaniyada saatlıq minimum əməkhaqqı təxminən 9,6 avro, Fransada 10,25 avro, Avstraliyada 20,33 Avstraliya dolları, ABŞ-də isə federal səviyyədə 7,25 dollar təşkil edir. Kanadada bu məbləğ əyalətlərə görə dəyişir və 2021-ci ildə Ontario əyalətində 14,25 Kanada dolları olub.

Orxan Hüseyn