Tarix boyu Azərbaycan güclü zəlzələlərin baş verdiyi bölgələrdən biri olub. Son illərdə isə zəlzələlər insanların gündəlik həyatına nadir hallarda təsir edir. Lakin bu heç nəyi dəyişmir ki, ölkəmiz seysmik baxımdan aktiv bölgədə yerləşir.

Bəs görəsən, gələcəkdə ölkəmizdə güclü zəlzələlər ehtimalı nə dərəcədə yüksəkdir? Niz baş verəcək təkanı nə qədər öncədən bilə bilirik?

AVESTA.AZ-in bu və digər suallarını AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin Elektron xidmətlər şöbəsinin müdiri Vüsalə Rafiqqızı cavablayıb.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan seysmik baxımdan aktiv bölgədə - Alp qırışıqlıq sisteminin üzərində yerləşir. Bu səbəbdən də tək Azərbaycan deyil, ümumilikdə Cənubi Qafqaz bölgəsi seysmik baxımdan aktiv ərazi hesab olunur:

Şöbə müdiri onu da bildirib ki, dünyanın heç bir ölkəsində zəlzələnin öncədən proqnozu yoxdur. Söhbət dəqiq proqnozdan - vaxtından, onun gücündən və episentrindən gedir:

"Dünyada zəlzələnin dəqiq proqnozu olmadığına görə, zəlzələ baş verəcəyi təqdirdə əhaliyə məlumat vermək mümkün olmur. Sadəcə olaraq hardasa zəlzələ olduqda ərazi barədə məlumat, maqnitudası və episentri barədə məlumat verilir. Bu da tək bizdə yox dünyada belədir. Düzdür, bəzi seysmoloq-alimlər hansısa ərazinin seysmik aktivliyini əsas götürərək ora ilə bağlı ümumi proqnozlar verə bilirlər. Lakin bu dəqiq proqnoz deyil. Hamı bilir ki, seysmik aktiv ərazidə zəlzələ baş verə bilər".

V. Rafiqqızı deyir ki, son illərdə Azərbaycanda elə də güclü zəlzələlər baş verməyib. Hansısa dağıdıcı və güclü zəlzələ baş verərsə bu ərazinin strukturunda və relyefində nəsə dəyişə bilər. Azərbaycanda isə belə hal qeydə alınmayıb.

"Burada maqnitudası 4-5 və bir qədər yuxarı zəlzələlər nəzərdə tutulur. Adətən maqnitudası 6 baldan yuxarı zəlzələlər güclü zəlzələlər hesab olunur.

Zəlzələ ocaqları qırılmalar boyunca yerləşirlər. Hansısa dağıdıcı və güclü zəlzələ baş verərsə bu ərazinin strukturunda və relyefində nəsə dəyişə bilər. Son illərdə Azərbaycanda belə hal qeydə alınmayıb. Təbii ki hər gün baş verən 0.1 həssaslıqda təkanlar belə qeydə alınır, məlumatlar emal edilir və elmi tədqiqatlarda istifadə olunur. Bu hansısa ərazidə güclü zəlzələ olacağı anlamına gəlmir".

"Bəzən sahəyə yaxın olan və ya olmayan insanlar ekspert qismində çıxış edirlər ki, biz demişdik və s. Bunların heç bir elmi əsası yoxdur. Heç kəs demir zəlzələ olmayacaq. Əgər bölgə aktiv ərazidirzə həmin yerdə maqnitudası 3 və daha çox təkanlar qeydə alına bilər. Hansı tarixdə, ərazidə və gücdə zəlzələ olacağı, güclü və zif olacağı barədə proqnoz yoxdur. Kimsə bu proqnozu verirsə bunun elmi əsası yoxdur", - deyə Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin rəsmisi fikrini yekunlaşdırıb.

Banu Hüseynli