11-09-2024, 14:22 447

Qərbə anons verən İranın Rusiyaya hücumu - hamıya açıq olacaq Zəngəzur yolu - ŞƏRH

Azərbaycanın torpaqlarını işğaldan azad etməklə regionda yeni geosiyasi vəziyyət yaratması öz təsdiqini bir daha tapıb. Cənubi Qafqazda böyük layihələr reallaşmaq üzrə olanda bu özünü daha qabarıq göstərir. Yaranmış şəraitə uyğunlaşmayanlar, adaptasiya oluna bilməyənlər, yaxud olmaq istəməyənlər çıxılmaz vəziyyətə salırlar. Düşdükləri hala görə başqalarını qınayırlar.

Son günlər Zəngəzur yolunun reallaşması istiqamətində Rusiyanın verdiyi açıqlamadan İran qıcıqlanır. Rəsmi Moskva bu yolun açılmasına 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanan üçtərəfli bəyanatda razılığını verib. Bu baxımdan onun məsələyə yenidən müsbət yanaşmasını mövqeyini təkrarlamaq kimi də dəyərləndirmək olar.

İran hakimiyyəti də bu ideya müzakirə olunandan “regionda sərhədlərin dəyişməsi, minillik yolun bağlanması” ilə razılaşmayacağını bildirərək bu məsələni “qırmızı xətti” elan edib.

Ötən gün İran Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Əkbər Əhmədian Zəngəzur yolu ilə bağlı məsələni müzakirə etmək üçün Rusiyaya səfər edib.

Bildirilib ki, o, Rusiyanın Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqu ilə görüşüb. Kremlin nümayəndəsi iranlı həmkarının diqqətinə Zəngəzur yolu ilə bağlı ölkəsinin dəqiq və stabil mövqeyi olduğunu çatdırıb: “Moskva Tehranla Zəngəzur yoluna dair əvvəlki razılaşmalara sadiqdir və bizim bu istiqamətdə siyasətimiz heç bir şəkildə dəyişməyib”.

Şoyqu Birləşmiş Ərəb Əmirliyinin iddia etdiyi Əbu Musa, Böyük Tomb və Kiçik Tomb adalarla bağlı iddialara cavab olaraq bildirib ki, rəsmi Moskva bu əraziləri İranın torpaqları olaraq tanıyır: “Rusiya İslam Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir”.

Son günlər Rusiya və İran rəsmiləri, siyasiləri və analitikləri arasında Zəngəzur yolu ilə bağlı çox sərt müzakirələr aparılır.

Tehran hakimiyyəti yolun açılmasına qarşı çıxır, onu “Turan yolu”, “türk birliyi”, “NATO yolu” adlandıraraq bu layihənin gerçəkləşməsinə razılıq verdiyi üçün Rusiyanı qınayır. Bu kimi diplomatik açıqlamalar və söz güləşdirmələrdən belə nəticəyə gəlmək olar ki, bütün bu iddialar Azərbaycana deyil, Rusiyaya qarşı yönəlib.

Tehranla Moskva qərb blokunun təzyiqi və sanksiyası altındadır. Son günlər hər iki ölkəyə ABŞ, Böyük Britaniya yeni sanksiyalar tətbiq edib. ABŞ İranı Rusiyaya ballistik raketlər verməkdə ittiham edir, qarşı tərəf isə bunu inkar edir.

Bundan başqa, iki ölkə arasında neft və təbii qaz ticarətinə dair müəyyən anlaşma olduğu da gizli deyil.

Vladimir Putin
Vladimir Putin

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin sentyabrın 5-də Şərq İqtisadi Forumunun plenar iclasında çıxışı zamanı bildirib ki, İran uzun müddətdir onlardan təbii qaz tədarük etmək istəyir: “İran uzun müddətdir bizdən qaz təchizatı istəyir. Bu, bizim üçün çox əlverişli yerdir, yataq yaxınlıqdadır. Güman edirəm ki, bu, tamamilə həyata keçirilə bilən layihədir. Bazarların çox böyük olduğunu nəzərdə tuturam. İranla qonşu ölkələrdə isə qaza böyük ehtiyac var”.

Onun sözlərinə görə, “Qazprom” həm yeni bazarlara, həm də Rusiya iqtisadiyyatının artımı ilə əlaqədar daxili bazara qaz ixracı həcmlərini bərpa edəcək.

Bu yaxınlarda yayılan xəbərə əsasən, “Qazprom” (MOEX: GAZP) boru kəməri təchizatı ilə İran bazarına çıxmaq istəyir. 2024-cü ilin iyununda Moskva və Tehran uyğun memorandum imzalayıb. Analitiklərin hesablamalarına əsasən, Rusiyadan İrana ildə 3 milyarddan 10 milyard kubmetrədək qaz ixrac oluna bilər.

Habelə, İran Rusiyadan 20 “Mi-26”, 12 “Mi-17” və üç “Ka-32A11M” ağır helikopteri almağı planlaşdırır.

Ehtimal etmək olar ki, Əli Əkbər Əhmədian bu kimi məsələləri Rusiya rəsmilərinin diqqətinə çatdırıb. Bu səfər üç adanın Rusiya tərəfindən İran ərazisi olaraq tanınmasına da səbəb olub.

İran Zəngəzur yolunu bəhanə edərək Rusiyaya qarşı təzyiqlər edir. Belə qənaətə gəlmək olar ki, o, bununla RF əleyhinə siyasətini uzlaşdırmağa cəhd edir. Ona görə də guya Rusiyanın Zəngəzur yolunun açılmasına razılıq verməsini heç zaman əməl etmədiyi “qırmızı xəttin” tapdanacağı kimi sırımağa çalışır. Çünki rəsmi Tehranın cızdığı xətt qonşu ölkənin suveren hüquqlarının pozulması deməkdir. Tehran bu addımı ilə Rusiyadan Qafqazda müstəqil oyunçu olaraq fəallaşmasını, maraqlarının nəzərə alınmasını istəyir.

İran bu regionda Rusiyanın maraqlarına üstünlük verib. Daha dəqiq desək, 1828-ci ildə imzalanmış Türkmənçay müqaviləsindən sonra Tehran bölgə siyasətini “öncə Rusiya” (“Russia first”) prinsipi üzərində qurub. Belə görünür ki, Zəngəzur yolunu bəhanə etməklə İran bu prinsipdən uzaqlaşmağa çalışır.

Heç şübhəsiz Azərbaycanın Ermənistana qarşı ərazi iddiası yoxdur. Rəsmi Bakı başqa dövlətə qarşı ərazi iddiası olmadığını dəfələrlə vurğulayıb. Zəngəzur yolu isə sırf nəqliyyat marşrutudur. Yolun açılması isə İranla Ermənistan arasında nəqliyyat xəttinə mənfi təsir etməyəcək. İran əvvəllər olduğu kimi Ermənistan üzərindən Gürcüstana və Qara dəniz hövzəsinə çıxa bilər və s.

 Əli Əkbər Əhmədian
Əli Əkbər Əhmədian

Bu baxımdan Tehran rəsmiləri və təbliğat maşınının yol layihəsi yersizdir. Ona görə ehtimal etmək olar ki, İran bu məsələni alver vasitəsi olaraq görür. Başqa sözlə, Tehran Zəngəzur layihəsinin reallaşmasına qarşı çıxmayacağı qarşılığında “mənə nə çatacaq?” eyhamını vurur. O, Rusiyaya çatdırmaq istəyir ki, Qərblə Moskvaya qarşı mövqelərini uzlaşdıra bilər. Bu halda isə Ukrayna cəbhəsində, perspektivdə Rusiyanın İranda reallaşdırmağı planlaşdırdığı təbii qaz bazarında problemi yaranacaq. Belə bir vəziyyət RF-nin həm də perspektivdə beynəlxalq aləmdə tərəfdaşlarından birini itirməsi ilə nəticələnər.

Ona görə də Əli Əkbər Əhmədianla görüşdə Şoyqu bir neçə ay öncə mübahisəli saydıqları üç adanı birmənalı olaraq İran torpaqları olaraq tanıyıb. Bunu Moskvanın Tehrana ilk hədiyyəsi kimi də qiymətləndirmək olar.

Belə görünür ki, İran bəhs etdiyimiz layihə ilə bağlı Qərbdən də pay, güzəşt gözləyir. Tehran Rusiya üzərinə yeriməklə özünü onlara göstərib. İslam Respublikasının bu davranışını Qərbə güzəşt əldə etmək üçün anons da saymaq olar.

İran hakimiyyəti qonşular və müsəlman dövlətləri ilə əlaqələri inkişaf etdirmək istədiklərini bildirir. Bu baxımdan onun türk dövlətləri əlaqələrdən daha çox qazana bilər. Onda Rusiya ilə Qərb arasında variasiya etməsinə ehtiyac da yaranmaz.

Bundan başqa Azərbaycan Şimal-Cənub istiqamətində dəhlizin yaradılmasının fəal iştirakçısıdır. Layihənin reallaşmasına respublika milyonlarla dollarlıq maliyyə vəsaiti qoyub. Odur ki, rəsmi Bakı bütün istiqamətlərdə marşrutların reallaşmasında maraqlıdır. Bu, region və kənar ölkələrin əməkdaşlığının, əlaqələrinin genişlənməsi üçün əlavə fürsət yaradır. Zəngəzur yolundan İran özü də Avropa bazarlarına çıxmaq üçün alternativ yol kimi faydalana bilər.

İranın Rusiyaya hücumu hər iki tərəfə ziyan verər. Tehran və Moskva üçün Zəngəzur yolunda ortaq məxrəcə gəlmək ən uğurlu çıxış yolu sayılır. Odur ki, bu dəhliz hamıya açıq olacaq. Xeyirli açıq qapıları üzünə bağlayanlar adətən uduzub.

Paylaş

Xəbər lenti

Azərbaycan millisi Andorranı məğlub etdi Bu gün, 00:48 Tez yorulan 5 bürc – Enerjiləri tez tükənir Bu gün, 00:48 Bu gün Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür Bu gün, 00:48 İlham Əliyev Milli Dirçəliş Günü münasibətilə paylaşım edib Bu gün, 00:48 Rahat yatmaq üçün axşam yeməyində hansı yeməyi seçmək lazımdır? Dünən, 23:48 Şəmkirdə evdə kişi və qadın meyiti aşkarlanıb Dünən, 23:48 "Müqəddəsliyin arxasında çirkinliklər gizlənir" - Ziya Ağa teatrın problemlərini açdı Dünən, 23:48 Cənubi Koreyada imtahan birincisi süni intellektlə köçürdüyünü etiraf etdi Dünən, 23:48 Andorra - Azərbaycan oyunu: Millimizdən üçüncü qol Dünən, 23:48 Hikmət Hacıyev Aİ-nin Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi ilə görüşüb Dünən, 23:48 Xəzər rayonunda toydan çıxan piyadanı avtomobil vurdu Dünən, 23:48 Azərbaycanda daha bir həkim vəfat etdi Dünən, 22:48 Andorra - Azərbaycan oyunu: Millimiz hesabı açdı Dünən, 22:48 Bakıda 50 illik park məhv olur: Villalardan tonlarla zibil tökülür Dünən, 22:48 17 noyabrda "rəqəmsal qiyamət" baş verəcək? Ekspertlərdən açıqlama Dünən, 22:48 Leyla Əliyeva Qaraçuxur İdman Zalının açılışında iştirak edib Dünən, 22:48 Bakıda uşaq və əlil arabası ilə hərəkət etmək çətinləşib – Sakinlər səkilərin vəziyyətindən şikayətçidir Dünən, 22:48 Azərbaycan millisinin 2 boksçusu U-23 Avropa çempionatına qələbə ilə başlayıb Dünən, 21:48 HONOR Çində Android smartfon brendləri arasında 1-ci yerdə Dünən, 21:48 Biznes kartı, çıxarılan pullar, yoxa çıxan 651 min manat: Vüqar Əliyev bahalı hədiyyələri kimin üçün sifariş edib? Dünən, 21:48 Adil Qeybulladan süni intellektlə müalicə olunanlara XƏBƏRDARLIQ Dünən, 21:48 Məşhur salonlar şəbəkəsinin rəhbəri ilə bağlı məhkəmədən qərar Dünən, 21:48 Həyat yoldaşlarının Cennifer Lopezə aldığı MİLYONLUQ ÜZÜKLƏR - SİYAHI Dünən, 21:48 Almaniya kansleri şəxsi təyyarəsini satdı: Pilot lisenziyası dayandırıldı Dünən, 21:48 Azərbaycanda terminallarla ödəniş qaydası dəyişdi Dünən, 21:48 "SOCAR Petroleum": "Naxçıvana avtomobil benzininin tədarükündə heç bir problem yoxdur" Dünən, 21:48 İşini itirən şəxsin kredit borcunu sığorta şirkəti ödəyə bilər Dünən, 21:48 Andrey Sibiqa Azərbaycanı BTİ-nin rəhbər orqanlarına seçilməsi münasibətilə təbrik edib Dünən, 19:48 Bakıda turistləri daşıyan mikroavtobus yoldan çıxaraq maneəyə çırpıldı: Ağır yaralı var Dünən, 19:48 Ronaldonun oğlu Portuqaliya millisində – Atasının yolunu davam etdirə biləcək? Dünən, 19:48 Azərbaycanın borcundan 20 dəfə çox pulu var: Bəs 2027-ci ildə bizi nə gözləyir? Dünən, 19:48 Bakıda dünən aşan ağac kəsilərək ərazidən götürülüb Dünən, 19:48 Bakıda Türkiyə vətəndaşını avtomobil vurdu Dünən, 19:48 Heydərli kəndinin tarixi: Deportasiyadan sonra geriyə qalan yaddaş izləri Dünən, 18:48 Azərbaycan Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının Şurasına üzv seçilib Dünən, 18:48 Mədəsi tamamilə götürülüb, əlilliyi ləğv edilib - Vətəndaşdan ŞİKAYƏT Dünən, 18:48 Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK - 9 milyonluq LAYİHƏ Dünən, 18:48 Azərbaycan xarici bazarlardan necə qazanır və əsas risklər nələrdir? Dünən, 18:48 Azərbaycan və Böyük Britaniya regional təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə edib Dünən, 18:48 Məşhur aktrisa müflis oldu, stressdən ayaqları tutuldu Dünən, 17:48 Muxtar Babayev: Azərbaycan və Türkiyə Cəbrayılda ildə 2 milyon ting yetişdirəcək meşə təlim mərkəzi yaradıb Dünən, 17:48 Nizami Gəncəvi parkında təhlükəli vəziyyət aradan qaldırılır Dünən, 17:48 Bakıda dünən aşan ağac hələ də götürülməyib Dünən, 17:48 Deputatdan təklif: "100 nəhəng şirkət Azərbaycana cəlb olunsun" Dünən, 17:48 Bankda əmanəti olanların nəzərinə: Yeni ildən qaydalar dəyişir Dünən, 17:48 Yalçın Rəfiyev COP31 çərçivəsində bir sıra görüşlər keçirib Dünən, 17:48 Konstitusiyada bitərəflik: Ermənistanın təhlükəsizliyinə kim zəmanət verəcək? Dünən, 17:48 Ağcabədidə qəbiristanlıqdan 10 min manatlıq oğurluq edilib Dünən, 17:48

Bu xəbərlərİ də oxuyun

EKSKLÜZİV XƏBƏRLƏR