Son illər iqtisadi çətinliklər, iş yerlərində ixtisarlar və gözlənilməz maliyyə problemləri bir çox insanı çıxılmaz vəziyyətə salıb. Xüsusilə banklara kredit borcu olan və birdən-birə işsiz qalan şəxslər üçün vəziyyət daha da ağırlaşır. Müntəzəm ödənişləri etmək çətinləşdikcə, cərimələr artır, borc yükü ağırlaşır və nəticədə vətəndaşlar maliyyə böhranına sürüklənir.

Bəs işsiz qalan və krediti olan şəxslər nə etməlidirlər?

Mövzu ilə bağlı hüquqşunas Əkrəm Həsənov BAKU.WS-ə açıqlmasında bildirdi ki, bu barədə güzəştlə bankın özündən aslıdır:

"Borcu olub, işsiz qalan şəxs ancaq bankdan xahiş edə bilər, qarşı tərəfin də güzəştə gedib-getməyəcəyi jməlum deyil. Əksər hallarda kredit götürən şəxs girov, zamin şəklində borc götürür. Belə olan halda borc verilmədikdə bank dərhal məhkəməyə verir.

Bu prossesin heç bir qanuni tənzimlənməsi yoxdur və ola bilməz. Çünki bundan suistifadə halları arta bilər. Belə ki, borcu olan şəxs qeyri-rəsmi işdə işləyib, borcu ödəməkdən boyun  qaçıracaq. Bu da banklara heç sərf etməz. Həmçinin kredit almaq üçün prosedurlar çətinləşəcək."

Qanuni cəhətdən məsələnin nə yerdə olduğunu anladıq. Bəs banklarda işsiz qalan vətəndaşlara müəyyən güzəştlər edilirmi?

Məsələ ilə bağlı ölkəninn ən çox müraciət olunan banklarından biri Unibankla əlaqə saxladıq.

Bildirildi ki, müştəri iş yerini itirdiyi üçün kreditinin ödənişində gecikmə yaranarsa, banka müraciət etdiyi halda onun mövcud krediti restrukturizasiya(Ödəniş vaxtının uzadılması, faiz dərəcələrinin aşağı salınması və bir hissəsinin və ya hamısının bağışlanması kimi tədbirlərə məruz qalan kreditlər) edilir:

"Bu zaman ona 60 aydan çox olmayaraq müddətə qalıq krediti həcmində kredit limiti ayrılır. Kreditin yenilənməsi zamanı, müştərinin digər banklarda olan kredit öhdəlikləri nəzərə alınmır. Restrukturizasiya prosesi kreditin müddətinin uzadılmasna imkan verdiyi üçün müştərinin aylıq ödəniş məbləği əvvəlki kreditindən daha az məbləğ təşkil edir. Güzəştlərdən biri də odur ki, müştəri ilk 3 ay yalnız kreditin faiz məbləğini ödəyir, əsas məbləği ödəmir. Restrukturizasiya zamanı əvvəlki kreditin şərtlərindən asılı olaraq, faiz dərəcəsinin aşağı salınması da mümkündür".

Görünür, hüquqi baxımdan banklar güzəşt etməkdə sərbəstdirlər və hər bir müraciət fərdi qaydada dəyərləndirilir. Eyni zamanda, bəzi banklar kredit ödənişlərini yüngülləşdirmək üçün restrukturizasiya imkanı təklif edirlər ki, bu da borclulara müəyyən qədər rahatlıq yarada bilər.

Belə hallarda vətəndaşların ilk etməli olduğu addım bankla əlaqə saxlayaraq güzəşt və ya ödəniş planında dəyişiklik tələb etməkdir. Həmçinin, rəsmi gəlir əldə etmək və alternativ həll yolları tapmaq üçün aktiv axtarışda olmaq vacibdir. Maliyyə çətinliklərinin öhdəsindən gəlmək üçün düzgün strategiya və vaxtında atılan addımlar vəziyyətdən çıxış yolu tapa bilməyə kömək edə bilər.

Şahanə Xankişiyeva