Niderlandda onlarla insan illər sonra öyrənib ki, analarının hamilə qalmasına kömək edən həkim əslində onların bioloji atasıdır.

BAKU.WS xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, həkimin öz spermasından gizli şəkildə istifadə etməsi ilə bağlı həqiqət yalnız məhkəmə prosesi və DNT analizləri nəticəsində üzə çıxıb.

Niderlandda baş verən qalmaqallı hadisə süni mayalanma sahəsində tibbi etika və pasiyent hüquqları ilə bağlı ciddi suallar yaradıb. Uzun illər reproduktoloq kimi fəaliyyət göstərən Yan Karbaatın ən azı 49 nəfərin bioloji atası olduğu müəyyən edilib.

Yan Karbaat uzun illər reproduktiv sağlamlıq sahəsində çalışıb. Əvvəlcə müxtəlif xəstəxanalarda fəaliyyət göstərən həkim daha sonra Rotterdam yaxınlığındakı Barendrext şəhərində "Bijdorp Medical Centre" adlı özəl klinikasını açıb.

Klinikaya övlad sahibi olmaqda çətinlik çəkən çoxsaylı cütlüklər müraciət ediblər. Karbaat bəzi pasiyentlərə donor sperması ilə süni mayalanma prosedurunu təklif edib.

Bu üsul zamanı qadının hamilə qalması üçün anonim donordan götürülmüş sperma istifadə olunur. Donorun seçilməsi prosesində onun boyu, göz rəngi, irsi xüsusiyyətləri və digər göstəricilər nəzərə alına bilər.

Pasiyentlər həkimə etibar edərək ailə qurmaq və övlad sahibi olmaq arzularını ona həvalə ediblər. Lakin illər sonra ortaya çıxan faktlar onların aldadılmış ola biləcəyini göstərib.

"Bijdorp Medical Centre" 2007-ci ildə bağlanıb. Yoxlamalar zamanı klinikada eyni donordan dünyaya gələn uşaqların sayına dair müəyyən edilmiş həddin aşıldığı aşkarlanıb.

Məqalədə qeyd olunan məlumatlara görə, Niderlandda həmin dövrdə bir donorun spermasından istifadə etməklə 12-dən çox mayalanma aparılmaması prinsipi tətbiq olunurdu. Məqsəd eyni bioloji atadan olan uşaqların gələcəkdə bir-birinin qohumu olduqlarını bilmədən münasibət qurması riskini azaltmaq idi.

Ancaq araşdırma zamanı daha ciddi şübhələr meydana çıxıb. Karbaatın bəzi hallarda anonim donorun sperması əvəzinə öz bioloji materialından istifadə etdiyi iddia olunub.

Həkim bu ittihamları qəbul etməyib. Onun həqiqətən həmin uşaqların bioloji atası olub-olmadığını müəyyənləşdirmək üçün isə DNT analizinə ehtiyac yaranıb.

2017-ci ildə bir qrup donor mənşəli uşaq və onların valideynləri Karbaata qarşı məhkəməyə müraciət ediblər. Onlar öz DNT nümunələrinin həkimin genetik materialı ilə müqayisə olunmasını tələb ediblər.

Həmin vaxt 89 yaşı olan Karbaat razılıq verməyib. O, 2017-ci ilin aprelində vəfat edib.

Buna baxmayaraq, məhkəmə prosesi davam etdirilib. Hakimlər həkimin evində onun DNT-sinin qala biləcəyi əşyaların götürülməsinə icazə veriblər. Lakin Karbaatın həyat yoldaşı şəxsi həyatın toxunulmazlığı hüququnu əsas gətirərək bu addıma etiraz edib.

Mübahisələr səbəbindən DNT analizlərinin nəticələrinin açıqlanması təxminən iki il gecikib. Nəhayət, Rotterdam məhkəməsi etirazı rədd edib və genetik müqayisəyə imkan yaradıb.

Nəticədə 49 nəfərin Yan Karbaatın bioloji övladı olduğu müəyyənləşdirilib.

Karbaatın bioloji övladlarının ümumi sayı hələ də dəqiq məlum deyil. Bəzi ehtimallara görə, bu rəqəm 200-ə qədər çata bilər.

Bunun səbəblərindən biri klinikanın uzun müddət fəaliyyət göstərməsi, digəri isə həkimin spermasının başqa tibb müəssisələrində də istifadə edilmiş ola bilməsidir. Bununla belə, 200 rəqəmi təsdiqlənmiş fakt deyil, ehtimal kimi qiymətləndirilməlidir.