23-05-2025, 12:48 604

James Webb Kosmik Teleskopu indiyə qədər bilinən ən uzaq qalaktikanı aşkarladı

James Webb Kosmik Teleskopu (JWST) kainatın yaranmasından cəmi 280 milyon il sonra meydana gələn və bu günə qədər müşahidə edilən ən uzaq qalaktikanı aşkarlayıb. Bu kəşf, JWST-nin kosmik zamanın ən erkən dövrlərini araşdırmaq gücünü bir daha ortaya qoyub.

BAKU.WS trt haber-ə istinadən xəbər verir ki, yeni qalaktikaya "MoM-z14" adı verilib. Kəşf erkən kainatı araşdırmaq məqsədilə aparılan Mirage (və ya Miracle) spektroskopik tədqiqatı çərçivəsində həyata keçirilib.

Qalaktikanın qırmızıya sürüşmə (redshift) dəyəri z = 14.44 olaraq ölçülüb. Bu isə qalaktikadan gələn işığın təxminən 13.5 milyard il əvvəl yola çıxdığını göstərir.

Əvvəlki rekord z = 14.32 dəyəri ilə JADES-GS-z14-0 adlı qalaktikaya məxsus idi. Ancaq MoM-z14 müşahidə edilə bilən kainatın sərhədlərini bir qədər də genişləndirib.

MIT Kavli Astrofizika və Kosmik Tədqiqatlar İnstitutundan Rohan Naidu-nun rəhbərliyi ilə hazırlanmış və arXiv.org saytında dərc olunmuş araşdırmaya görə, bu qalaktika kainatdakı ilk ulduzların doğduğu dövrə çox yaxın bir mərhələdə formalaşmış ola bilər.

Tədqiqatçılar bildiriblər ki, JWST gözlənilməz dərəcədə parlaq qalaktikalardan ibarət bir qrup aşkarlayıb. Bu isə qalaktika formalaşması ilə bağlı əsaslı sualları gündəmə gətirib.

Spektroskopik analizlər MoM-z14 qalaktikasından gələn işığın əsasən ulduzlardan qaynaqlandığını göstərib. Bu da o deməkdir ki, qalaktikanın parlaqlığı superkütləvi qara dəliklərdən deyil, çoxsaylı, bəlkə də superkütləvi ulduzlardan gəlir.

Qalaktikada azot-karbon nisbətinin Günəşdə olduğundan daha yüksək olduğu müəyyən edilib. Bu nisbət, Samanyolu qalaktikasına bağlı qədim ulduz qruplarındakı kimyəvi tərkibə bənzəyir. Alimlər bu bənzərliyin qalaktika təkamülünü kosmik zaman boyunca bir-birinə bağlayan ipucu ola biləcəyini düşünür.

MoM-z14 və ona bənzər qalaktikalarda iki fərqli quruluş müşahidə olunub: nöqtəvi (kompakt) və yayılmış (geniş). Kompakt qalaktikaların güclü azot yayımı etdiyi, yayılmış olanlarda isə bu yayımın daha zəif olduğu müəyyən edilib. Bu isə qalaktikaların kimyəvi tərkibi ilə fiziki quruluşları arasında birbaşa əlaqə ola biləcəyini düşündürür.

Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, MoM-z14 kimi qalaktikalar barədə biliklərimiz qalaktika formalaşmasına dair anlayışlarda dərin dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Əgər təxirə salınmasa, yaxın illərdə orbitə çıxarılması planlaşdırılan Nancy Grace Roman Kosmik Teleskopu kimi layihələr bu tip qalaktikalardan yüzlərlərini daha aşkarlamağa imkan verəcək.

Alimlər nəticə olaraq belə yazıblar:

"JWST, kainatın ən erkən dövrlərinə dair müşahidə sərhədlərimizi təsəvvür belə edə bilməyəcəyimiz nöqtələrə aparır. Artıq ilk ulduzların doğulduğu dövr bizdən o qədər də uzaqda deyil."

Paylaş

Xəbər lenti

Pentaqon rəhbəri müvəqqəti hakimiyyətlə danışıqlar aparmaq üçün Venesuelaya səfər edib Bu gün, 01:48 Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqlik münasibətlərinin cari gündəliyi müzakirə olunub Bu gün, 01:48 AzTV-də yeni dövr başlayır: Televiziyada nələr dəyişəcək? Bu gün, 01:48 Azərbaycanın 4 boksçusu Avropa çempionatında 1/4 finala yüksəlib Dünən, 23:48 Paşinyan parlamentdə özündən çıxdı: "Sizi siyasi bomjlara çevirəcəyik!" Dünən, 23:48 Türkiyə və Azərbaycanın XİN rəhbərləri arasında telefon danışığı olub Dünən, 23:48 Kvrivişvili: Azərbaycanla əməkdaşlığın genişləndirilməsini müzakirə etdik Dünən, 23:48 Sahibə Qafarova Türkmənistanda işgüzar səfərdədir Dünən, 22:48 Azərbaycanda ağır qəza - Ölənlərin sayı artır: Həlak olan ata və azyaşlı qızının fotosu Dünən, 22:48 General Natiq Əliyevin qızı ilə bağlı qərar verildi Dünən, 22:48 İnsan yatarkən beynində nə baş verir? - Maraqlı kəşf Dünən, 22:48 Şərabın sağlamlığa faydası yoxdur? Həkimdən diqqətçəkən xəbərdarlıq Dünən, 22:48 Ermənistanın Konstitusiyası dəyişir: Paşinyan referendumla bağlı əminliyini bildirdi Dünən, 21:48 Bərdədə piyadanı avtomobil vuraraq öldürüb Dünən, 21:48 Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər Dünən, 21:48 Şimali Kiprdən Azərbaycana güclü dəstək mesajı: "Bir yumruq kimi birləşən xalq" Dünən, 21:48 Bakının bu ərazisində su təchizatında fasilə yaranıb – SƏBƏBİ AÇIQLANDI Dünən, 20:48 Altı vəkil kollegiyadan çıxarılıb, 27-si cərimələnib - Rəsmi Dünən, 20:48 Aprelin 1-dən nələr dəyişir? - Maaş və müavinətlərlə bağlı YENİ XƏBƏR Dünən, 20:48 Ceyhun Bayramov: "Azərbaycan-Türkiyə əlaqələri bənzərsizdir" - "Haber Global"ın süjeti Dünən, 20:48 "Tasnim": Pezeşkianla vitse-prezident arasında fikir ayrılığı yoxdur Dünən, 20:48 Azərbaycan-Gürcüstan hərbi əməkdaşlığın genişləndirilməsi müzakirə olunub Dünən, 19:48 Paşinyan Ceyhun Bayramovun mövqeyini dəstəklədi Dünən, 19:48 Avtomobil akkumulyatorunu nə vaxt dəyişmək lazımdır? Dünən, 19:48 Bakıda ev tapmaq müşkülə çevrildi: Əl yandıran QİYMƏTLƏR Dünən, 19:48 Görmə məhdudiyyətli Sevincin böyük arzusu: Xalq artisti olmaq! Dünən, 19:48 Bu imtahan ləğv olundu - Ödənişlər geri qaytarılacaq Dünən, 18:48 Bakı Bəyannaməsi BMT Baş Assambleyasının və Təhlükəsizlik Şurasının rəsmi sənədi kimi yayılıb Dünən, 18:48 DİN əməliyyat keçirdi - Saxlanılanlar var Dünən, 18:48 Bakıdakı körpələr evində istilik problemi: "Qaz sayğacını söküb aparıblar" Dünən, 18:48 Yolun təmiri niyə bəzən uzun çəkir? Dünən, 18:48 Quba sakinlərini SEVİNDİRƏCƏK XƏBƏR - 1,7 milyon manat AYRILDI Dünən, 18:48 Azərbaycan və Gürcüstan Orta Dəhlizin rəqabət qabiliyyətinin artırılmasını müzakirə edib Dünən, 18:48 XƏBƏRDARLIQ - Sabah güclü külək əsəcək Dünən, 17:48 Birbank-ın "Böl-ödə" krediti ilə 15 000 AZN-dək alış-verişi 6 ayadək komissiyasız hissələrə bölün Dünən, 17:48 Əsgər ölümündən əvvəl ürəyindən şikayətlənibmiş... - Həkimə bu cəza verildi Dünən, 17:48 Rusiyaya məxsus təyyarə partlayıcı qurğu barədə siqnaldan sonra Antalyada eniş edib Dünən, 17:48 Mətbuat Şurasının Şikayətlər üzrə Komissiyasının sədri müəyyənləşib Dünən, 17:48 Almaniyanın xarici işlər naziri Azərbaycandakı dini konfessiyaların nümayəndələri ilə görüşüb Dünən, 17:48 Paşinyan: TRIPP-in texniki parametrlərinin Azərbaycanla razılaşdırılması fikri ilə razıyam Dünən, 17:48 Əli Əsədov Mariam Kvrivişvili ilə görüşüb Dünən, 17:48 Azərbaycanda artıq ödənilmiş vergilərin geri qaytarılması sadələşdirilib Dünən, 16:48 Sumqayıt Sənaye Parkında daha bir müəssisə kağız istehsal edəcək Dünən, 16:48 Yaşı 100-ü keçən hər kəs bu sayədə uzunömürlü imiş... - Həkim açıqlayıb Dünən, 16:48 "PlayStation 5" udmaq istəyirdi, amma "Changan Q07" qazandı - "Sürətlə Yeni Mövsümə" lotereyasının qalibi danışdı Dünən, 16:48 Rusiyadan Türkiyəyə uçan sərnişin təyyarəsində bomba həyəcanı Dünən, 16:48 Baku TV-nin Rus redaksiyasının 5 yaşı tamam olur Dünən, 16:48 Su və Meliorasiya üzrə Layihələndirmə və Elmi Tədqiqat İnstitutunun işçilərinin sayı müəyyənləşib Dünən, 16:48

Bu xəbərlərİ də oxuyun

EKSKLÜZİV XƏBƏRLƏR