"ABŞ Prezidenti Donald Trampın Azərbaycan və Ermənistan arasında illərdir davam edən münaqişəyə son qoymaq istiqamətindəki uğurlu fəaliyyəti Cənubi Qafqazın strateji mənzərəsini dəyişdirərək Vaşinqtonla Bakı əlaqələrində yeni mərhələnin əsasını qoyub".

AVESTA.AZ oxu.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi, Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev ötən həftənin sonlarında Bakıda "Newsmax" nəşrinin baş direktoru Kristofer Raddiyə verdiyi eksklüziv müsahibəsində bildirib.

H.Hacıyev beynəlxalq diplomatiyanın onilliklər ərzində nail ola bilmədiyi nəticənin məhz Trampın şəxsi müdaxiləsi sayəsində əldə edildiyini vurğulayıb.

O, K.Raddiyə verdiyi açıqlamada qeyd edib:

"Prezident Trampın bu vəzifəyə gəlməsi ABŞ və Azərbaycan arasındakı əməkdaşlıq və tərəfdaşlıq formatını tamamilə yenilədi. Ən əsası isə o, Cənubi Qafqaz regionuna sülh gətirdi".

O, 2025-ci il avqustun 8-də Donald Trampın Ağ Evdə Prezident İlham Əliyev və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla görüşü zamanı iki ölkə rəhbərinin 30 ildən çox davam edən münaqişəni sona çatdırmaq məqsədi daşıyan tarixi birgə bəyannamənin imzalanması haqqında danışıb.

H.Hacıyev bildirib ki, Ağ Ev bu bəyannaməni mühüm diplomatik sıçrayış kimi qiymətləndirib, İ.Əliyev və N.Paşinyan isə bu razılaşmanın əldə olunmasında D.Trampın müstəsna rolunu ictimaiyyət qarşısında xüsusi qeyd ediblər.

Ağ Evdəki görüşdə iştirak edən H.Hacıyev bunu "tarixi an" adlandıraraq bildirib ki, Prezident Trampın liderliyi prosesə siyasi nüfuz qazandırdı və Azərbaycanla Ermənistanı yekun sülhə gətirib çıxardı".

O, sözügedən sənədin potensial əhəmiyyətini Yaxın Şərqdəki Kemp-Devid razılaşmaları ilə müqayisə edib.

Bu nailiyyətin dəyəri Azərbaycanın sahib olduğu həlledici coğrafi mövqe sayəsində daha da artır.

Xəzər dənizi sahilində yerləşən, Rusiya və İranla qonşu olan Azərbaycan Naxçıvan anklavı vasitəsilə NATO üzvü Türkiyə ilə həmsərhəddir. Ölkə Mərkəzi Asiyanı Avropa bazarlarına bağlayan, Şərqlə Qərb arasında həyati əhəmiyyətli körpü rolunu oynayır.

Əsasən, müsəlman və şiə əhalisinə malik olmasına baxmayaraq, dövlət İsraillə olduqca sıx və qeyri-adi dərəcədə güclü əlaqələr saxlayır.

"Coğrafiya bizim taleyimizi müəyyən edir", - deyə H.Hacıyev K.Raddiyə bildirib və Azərbaycanın həm İran, həm də Rusiya ilə sərhədlərinin olmasına diqqət çəkib.

Məhz bu coğrafi mövqe Bakını Vaşinqtonun təhlükəsizliklə bağlı bir sıra qlobal məsələlərinin - İran, Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi, Avropanın enerji təhlükəsizliyi və Mərkəzi Asiyanın artan strateji rolu kimi mövzuların mərkəzinə çevirir.

İrandan danışarkən H.Hacıyev mühüm bir məqama toxunub: regionda artan gərginliyə rəğmən, Bakı diplomatik həll yolunun hələ də mümkün olduğuna inanır və münaqişənin miqyasının genişlənməsinin qarşısını almağa çalışır.

Biz bütün həll edilməmiş məsələlərin sülh yolu ilə tənzimlənməsi ehtimalının daha yüksək olduğunu düşünürük.

Hikmət Hacıyev

Prezidentin köməkçisi əlavə edib ki, Azərbaycan danışıqları dəstəkləyir və gərginliyin azaldılması istiqamətində öz töhfəsini verə bilər.

O, ABŞ və İran arasında imzalanmış anlaşma memorandumunun gələcək sülh üçün hələ də əsas rolunu oynaya biləcəyini ehtimal edir.

"Proqnozlaşdırılabilənlik regionumuz üçün həlledici əhəmiyyət daşıyır", - deyə o bildirib.

Bununla yanaşı, Azərbaycan sərhədin o tayında - İranda yaşayan etnik azərbaycanlılarla dərin tarixi və mədəni bağlara malikdir.

Lakin H.Hacıyev xüsusilə qeyd edib ki, Bakı İranın daxili işlərinə qarışmamaq siyasətinə sadiqdir və qonşusuna yalnız sülh, əmin-amanlıq və sabitlik arzulayır.

H.Hacıyev yəhudilərlə azərbaycanlılar arasındakı əlaqələrin əsrlərə dayandığını, müasir dövrdə isə İsraillə münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq xarakteri daşıdığını bildirərək qeyd edib:

"Biz bir çox fərqli sahələrdə - müdafiə, texnologiya, təhsil və kənd təsərrüfatı istiqamətlərində əməkdaşlıq edirik".

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi də İsraillə əlaqələri ortaq maraqlar və qarşılıqlı etimad üzərində qurulmuş strateji tərəfdaşlıq kimi xarakterizə edir. Bu əməkdaşlıq ticarət, enerji, texnologiya, təhlükəsizlik və müdafiə sahələrini əhatə edir.

H.Hacıyev, eyni zamanda, bu əlaqələrin formalaşmasında Azərbaycanda yaşayan çoxəsrlik yəhudi icmasının rolunu da xüsusi vurğulayıb:

"Tarixən, min illər boyu yəhudi xalqı azərbaycanlılarla birgə ləyaqət içində yaşayıb və Azərbaycanda öz dinlərini sərbəst şəkildə icra etmək imkanına malik olub. Böyük qürur hissi ilə deyə bilərəm ki, ölkəmdə heç vaxt antisemitizm halı qeydə alınmayıb və yəhudi icması Azərbaycanda aktiv və dinamik həyat tərzi sürür".

Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsinə toxunan H.Hacıyev Azərbaycanın hər iki dövlətlə tarixi əlaqələrinin olduğunu və bu münaqişəni böyük faciə kimi qəbul etdiyini söyləyib.

O, D.Trampın məsələni danışıqlar yolu ilə həll etmək cəhdlərini yüksək qiymətləndirib. Həmçinin İlham Əliyevin həm Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, həm də Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə ünsiyyət qurmaq bacarığının, tərəflərin müraciəti olacağı təqdirdə, Azərbaycanı faydalı vasitəçiyə çevirə biləcəyini diqqətə çatdırıb.

"Əgər Azərbaycana hər hansı ehtiyac yaranarsa... biz öz töhfəmizi verməyə və dəstək göstərməyə hazırıq", - deyə H.Hacıyev bildirib.

Enerji sektoru Avropa və Vaşinqtonun Bakıya xüsusi diqqət yetirməsinin daha bir mühüm səbəbidir.

Ölkənin Energetika Nazirliyinin məlumatlarına əsasən, hazırda Azərbaycan 16 dövlətə təbii qaz ixrac edir. Cənub Qaz Dəhlizi isə Avropanı Rusiyadan asılı olmayan mühüm boru kəməri qazı ilə təmin edir.

H.Hacıyev vurğulayıb ki, Azərbaycan neft hasilatı ilə bağlı OPEC+ məhdudiyyətlərinə riayət etməklə yanaşı, beynəlxalq bazarlara qaz tədarükünün həcmini artırmaq üzərində işləyir.

Məqaləyə görə, Bakıdan verilən əsas mesaj ondan ibarətdir ki, Azərbaycan özünü Vaşinqtonla getdikcə daha sıx inteqrasiya edən bir ölkə kimi görür və Trampı bu münasibətlərin inkişafını ciddi şəkildə sürətləndirən lider olaraq qəbul edir.

H.Hacıyev bildirib ki, Tramp və Əliyev administrasiyaları strateji tərəfdaşlığın yeni erasını açıblar. O, ABŞ prezidentini 907-ci düzəlişin nəzərdə tutduğu məhdudiyyətləri ləğv etdiyinə görə təqdir edib. 907-ci düzəliş onilliklər ərzində ABŞ tərəfindən Azərbaycana müəyyən növ birbaşa dövlət yardımının ayrılmasını məhdudlaşdıran müddəadır.

O, həmçinin xatırladıb ki, Azərbaycan hərbçiləri Əfqanıstanda ABŞ hərbi qüvvələri ilə çiyin-çiyinə xidmət ediblər və Bakı bu missiyaya onun tam başa çatmasına qədər sadiq qalıb.

"Prezident Tramp və Prezident İlham Əliyev ABŞ-Azərbaycan strateji tərəfdaşlığında yeni bir dövrün əsasını qoydular və Birləşmiş Ştatlarla Azərbaycan arasında yeni strateji tərəfdaşlıq memorandumunun hazırlanması barədə razılığa gəldilər", - deyə H.Hacıyev əlavə edib.

H.Hacıyev, həmçinin qeyd edib ki, vitse-prezident Cey Di Vensin Azərbaycana səfər edərək strateji tərəfdaşlıq sənədini imzalaması ilə Birləşmiş Ştatlar öz vədini yerinə yetirib:

"ABŞ və Azərbaycan arasındakı strateji dostluq, əməkdaşlıq və tərəfdaşlıq möhkəm təmələ əsaslanır. Və bu münasibətlər bundan sonra da inkişaf etdiriləcək".

"Bu geosiyasi cəhətdən strateji regionda Azərbaycan Birləşmiş Ştatların etibarlı və inamlı tərəfdaşı olaraq qalmaqdadır", - deyə o, fikrini yekunlaşdırıb.